Ενα ακόμα ράπισμα στις ελληνικές Αρχές έρχεται από απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και το Βέλγιο αυτή τη φορά.
Η υπόθεση αφορά στις βελγικές αρχές, που αρνήθηκαν να εκτελέσουν ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης με την αιτιολογία ότι, λόγω των συνθηκών κράτησης που επικρατούν στην Ελλάδα, οι κατηγορούμενοι θα εκτίθεντο στον κίνδυνο να υποστούν απάνθρωπη ή ταπεινωτική μεταχείριση.
Το Δικαστήριο της Ε.Ε. ρωτήθηκε εάν, στο πλαίσιο αυτό, το Βέλγιο έχει την υποχρέωση να εκτελέσει τις ποινές φυλάκισης στο δικό του έδαφος. Η απάντηση του Δικαστηρίου είναι θετική: το κράτος εκτέλεσης οφείλει να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια προς τούτο. Εντός του χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης χωρίς εσωτερικά σύνορα πρέπει όντως να αποφεύγεται η ατιμωρησία των οικείων προσώπων. Αντίστοιχη απόφαση ελήφθη και για ένταλμα από τη Ρουμανία.
Η υπόθεση
Πιο αναλυτικά, οι ελληνικές και οι ρουμανικές δικαστικές αρχές εξέδωσαν δύο ευρωπαϊκά εντάλματα σύλληψης (ΕΕΣ) εις βάρος ενός Βέλγου και ενός Ρουμάνου υπηκόου, αμφοτέρων κατοίκων Βελγίου, με σκοπό την εκτέλεση ποινών φυλάκισης.
Τα βελγικά δευτεροβάθμια δικαστικά όργανα αρνήθηκαν να εκτελέσουν τα εντάλματα, κρίνοντας ότι, λόγω των συνθηκών κράτησης που επικρατούν στη Ρουμανία και στην Ελλάδα, οι κατηγορούμενοι θα εκτίθεντο στον κίνδυνο να υποστούν απάνθρωπη ή ταπεινωτική μεταχείριση.
Το βελγικό Cour de cassation (Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο) ζήτησε από το Δικαστήριο να διευκρινίσει αν η βελγική δικαστική αρχή μπορεί –ή οφείλει– να εκτελέσει η ίδια τις ποινές αυτές στο Βέλγιο, προκειμένου να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να μείνουν ατιμώρητοι οι καταδικασθέντες.
Η απόφαση του Δικαστηρίου
Το Δικαστήριο κρίνει ότι, στο πλαίσιο αυτό, η δικαστική αρχή του κράτους μέλους που αρνήθηκε την εκτέλεση του Εντάλματος υποχρεούται να εφαρμόσει κάποιο άλλο από τα μέσα δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις τα οποία προβλέπονται στο δίκαιο της Ένωσης όσον αφορά την αναγνώριση και την εκτέλεση ποινικών αποφάσεων που επιβάλλουν ποινές ή μέτρα στερητικά της ελευθερίας 3, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι ποινές θα εκτελεστούν στο έδαφος του εν λόγω κράτους μέλους.
Η ως άνω δικαστική αρχή υποχρεούται να επιδιώξει ενεργά να μη μείνει ο εκζητούμενος ατιμώρητος λόγω της άρνησης εκτέλεσης. Όσον αφορά τις ενέργειες στις οποίες πρέπει να προβεί προς τούτο, το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι η υποχρέωση καλόπιστης συνεργασίας πρέπει να αποτελεί τη βάση του διαλόγου μεταξύ των δικαστικών αρχών εκτέλεσης και των δικαστικών αρχών έκδοσης προκειμένου να διασφαλιστεί ότι δεν θα παρακωλυθεί πλήρως η λειτουργία του μηχανισμού του ΕΕΣ.
Υπό το πρίσμα αυτό, οι δικαστικές αρχές εκτέλεσης και οι δικαστικές αρχές έκδοσης οφείλουν, προκειμένου να διασφαλίζουν την αποτελεσματική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις, να τηρούν τις αρχές της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και της αμοιβαίας αναγνώρισης. Συνακόλουθα, το κράτος μέλος εκτέλεσης πρέπει, με δική του πρωτοβουλία, να ζητήσει από το κράτος μέλος έκδοσης του εντάλματος να του διαβιβάσει την καταδικαστική απόφαση που επιβάλλει την ποινή η οποία αποτέλεσε τη δικαιολογητική βάση για την έκδοση του ΕΕΣ και να διασφαλίσει ότι η ποινή θα εκτελεστεί στο δικό του έδαφος. Το Δικαστήριο διευκρινίζει ότι το δημόσιο συμφέρον απαιτεί να εκτελεστεί η ποινή στο κράτος μέλος εκτέλεσης προκειμένου ο εκζητούμενος να μη μείνει ατιμώρητος.
Τέλος, αν και η εκτέλεση στερητικής της ελευθερίας ποινής σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο στο οποίο επιβλήθηκε η ποινή απαιτεί, κατ’ αρχήν, τη συναίνεση του ενδιαφερομένου, το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι αυτό δεν ισχύει πάντοτε. Υπογραμμίζει ιδίως ότι η συναίνεση δεν απαιτείται όταν ουσιαστικά αποδεικνύεται ότι ο εκζητούμενος έχει εγκαταλείψει το έδαφος του κράτους μέλους στο οποίο καταδικάστηκε, αποπειρώμενος να αποφύγει την εκτέλεση της ποινής.
