Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει προσωρινό «πάγωμα» του πλαφόν στην τιμή του ρωσικού πετρελαίου, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή συνεχίζεται για τέταρτο μήνα και η διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ έχει εκτοξεύσει τις διεθνείς τιμές του αργού.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Bloomberg η κίνηση, εφόσον αποφασιστεί, θα αποτελέσει μέρος του 21ου πακέτου κυρώσεων κατά της Ρωσίας, το οποίο οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να οριστικοποιήσουν στις αρχές Ιουνίου.
Το σημερινό όριο
Η Ε.Ε. είχε υιοθετήσει πέρυσι έναν δυναμικό μηχανισμό, βάσει του οποίου το πλαφόν στο ρωσικό αργό Urals αναπροσαρμόζεται αυτόματα κάθε έξι μήνες, σε επίπεδο 15% χαμηλότερο από τη μέση τιμή αγοράς. Το σημερινό όριο βρίσκεται στα 44,10 δολάρια το βαρέλι και κανονικά θα πρέπει να επανεξεταστεί μέσα στο καλοκαίρι.
Ωστόσο, η άνοδος των τιμών λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να οδηγήσει το πλαφόν ακόμη και στα 65 δολάρια το βαρέλι, δηλαδή πάνω από το προηγούμενο όριο των 60 δολαρίων που είχε συμφωνηθεί από την G7.
Για τον λόγο αυτό, στο τραπέζι βρίσκεται η διατήρηση του σημερινού ορίου, η αναστολή των αυτόματων αυξήσεων έως το τέλος του έτους ή η επιβολή ανώτατου ορίου στα 60 δολάρια.
Πώς λειτουργεί το πλαφόν
Με βάση το υφιστάμενο καθεστώς, οι ευρωπαϊκές εταιρείες απαγορεύεται να παρέχουν υπηρεσίες, όπως ασφάλιση και μεταφορά, για ρωσικό πετρέλαιο που πωλείται πάνω από το εκάστοτε πλαφόν.
Ο μηχανισμός σχεδιάστηκε ώστε να περιορίζει τα ενεργειακά έσοδα της Μόσχας χωρίς να προκαλεί απότομη διαταραχή στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου. Η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα, όμως, περιπλέκει τους υπολογισμούς των Βρυξελλών.
Νέες κυρώσεις σε τράπεζες, traders και δεξαμενόπλοια
Το νέο πακέτο κυρώσεων αναμένεται να στοχεύσει, σύμφωνα με το Bloomberg, επιπλέον τράπεζες, εμπόρους πετρελαίου, διυλιστήρια και εταιρείες κρυπτονομισμάτων σε τρίτες χώρες, οι οποίες φέρονται να βοηθούν τη Ρωσία να παρακάμπτει τους ευρωπαϊκούς περιορισμούς.
Παράλληλα, εξετάζεται η επιβολή κυρώσεων σε περίπου 20 ακόμη δεξαμενόπλοια του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» που χρησιμοποιεί η Μόσχα για τη μεταφορά του πετρελαίου της.
Σε επόμενο στάδιο, το ίδιο καθεστώς θα μπορούσε να επεκταθεί και σε πλοία μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου, περιορίζοντας τη δυνατότητα του Κρεμλίνου να δημιουργήσει αντίστοιχο σκιώδη στόλο για LNG.
Οι αντιστάσεις των κρατών-μελών
Παρά τη διάθεση για αυστηρότερη πίεση στη Ρωσία, ένα πλήρες εμπάργκο στις θαλάσσιες υπηρεσίες δεν θεωρείται πιθανό σε αυτή τη φάση. Αρκετά κράτη-μέλη αντιδρούν, επικαλούμενα την αστάθεια στη Μέση Ανατολή και την ανάγκη συντονισμού με την ευρύτερη G7.
Όπως επισημαίνεται στο ρεπορτάζ του Bloomberg, χώρες με ισχυρή ναυτιλία μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, έχουν κατά καιρούς εκφράσει επιφυλάξεις για αλλαγές στο καθεστώς του πλαφόν, ενώ άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ανησυχούν για τις επιπτώσεις στα δικά τους ενεργειακά και εμπορικά συμφέροντα.
Στο στόχαστρο και η πολεμική μηχανή της Ρωσίας
Πέρα από την ενέργεια, οι Βρυξέλλες εξετάζουν νέους εμπορικούς περιορισμούς σε κρίσιμα ορυκτά, μέταλλα και πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται στη ρωσική αεροδιαστημική βιομηχανία και στην παραγωγή drones.
Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης έλεγχοι εξαγωγών σε περίπου δύο δεκάδες εταιρείες από την Κίνα, την Ινδία, την Τουρκία και την Κεντρική Ασία, οι οποίες φέρονται να συνεχίζουν να προμηθεύουν τη Ρωσία με αγαθά που υπόκεινται σε περιορισμούς και χρησιμοποιούνται σε οπλικά συστήματα.
Το ζήτημα της Euroclear
Η Ε.Ε. εξετάζει παράλληλα τρόπους στήριξης του οίκου εκκαθάρισης Euroclear, μετά από απόφαση ρωσικού δικαστηρίου που επιτρέπει δυνητικά στην Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας να κινηθεί κατά περιουσιακών του στοιχείων.
Το ζήτημα συνδέεται με τα περίπου 210 δισ. ευρώ ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων που παραμένουν παγωμένα στην Ευρώπη, μεγάλο μέρος των οποίων τηρείται μέσω της Euroclear. Η Ε.Ε. έχει ξεκαθαρίσει ότι σκοπεύει να διατηρήσει τα κεφάλαια δεσμευμένα έως το τέλος του πολέμου και την καταβολή αποζημιώσεων από τη Ρωσία στην Ουκρανία, αν και αρκετά κράτη-μέλη, μεταξύ τους το Βέλγιο, αντιτίθενται στην πλήρη κατάσχεσή τους.
