Τους τελευταίους μήνες πληθαίνουν τα δημοσιεύματα και οι αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που παρουσιάζουν το λεγόμενο «κοινωνικό leasing» ως ένα ώριμο πρόγραμμα μαζικής επιδότησης για την απόκτηση αυτοκινήτου στη χώρα μας. Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πολύ πιο περίπλοκη από ό,τι απεικονίζεται.
Η συζήτηση ξεκίνησε ως κυβερνητική πρωτοβουλία που εντάσσεται στο πλαίσιο της πράσινης μετάβασης, με στόχο την ανανέωση του παλαιωμένου ελληνικού στόλου (18 χρόνια!) και τη μείωση των εκπομπών ρύπων. Η βασική ιδέα ήταν να αποκτήσουν ευάλωτα νοικοκυριά πρόσβαση σε νέο ηλεκτρικό αυτοκίνητο μέσω επιδοτούμενης μακροχρόνιας μίσθωσης.
Από την αρχή, όμως, υπήρχε μία κρίσιμη παράμετρος: το πρόγραμμα δεν θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί από εθνικούς πόρους. Η βιωσιμότητά του εξαρτάται σχεδόν εξ ολοκλήρου από ευρωπαϊκά κονδύλια, κυρίως μέσω του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου και του ευρύτερου πλαισίου της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας.
Το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών έχει πράγματι παρουσιάσει ένα σχέδιο κοινωνικού leasing που προβλέπει μέση επιδότηση ύψους έως 13.000 ευρώ ανά δικαιούχο, πρόσθετη στήριξη για ΑμεΑ και χαμηλό μηνιαίο μίσθωμα για ηλεκτρικά οχήματα. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για περίπου 12.500 ωφελούμενα νοικοκυριά, προϋπολογισμό της τάξης των 174 εκατομμυρίων ευρώ, τετραετή διάρκεια leasing και μηνιαία δόση κοντά στα 150 ευρώ για μικρά ηλεκτρικά μοντέλα.
Εδώ όμως βρίσκεται το κρίσιμο σημείο.
Άλλο πράγμα είναι η παρουσίαση ενός σχεδίου και άλλο η υλοποίησή του. Στην πράξη, δεν υπάρχει ακόμα ανοιχτή πλατφόρμα υποβολής αιτήσεων, δεν έχουν οριστικοποιηθεί οι τελικοί όροι και δεν λειτουργεί κανένα πρόγραμμα που να επιτρέπει σήμερα σε έναν πολίτη να αποκτήσει αυτοκίνητο μέσω κοινωνικού leasing.
Και αυτό δεν είναι τυχαίο.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει ισχυρές οικονομικές και γεωπολιτικές πιέσεις. Η ενεργειακή αβεβαιότητα, οι αυξημένες αμυντικές ανάγκες, η στενότητα των ευρωπαϊκών προϋπολογισμών και η συζήτηση για τη δημοσιονομική ευελιξία δημιουργούν ένα ιδιαίτερα δυσμενές κλίμα για νέες κοινωνικές επιδοτήσεις μεγάλης κλίμακας. Πολλοί παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η πλήρης υλοποίηση ενός τόσο δαπανηρού προγράμματος παραμένει εξαιρετικά δύσκολη.
Παράλληλα, υπάρχει μία ακόμη αδήριτη πραγματικότητα: η ηλεκτροκίνηση εξακολουθεί να είναι ακριβή για το μέσο ελληνικό νοικοκυριό. Ακόμα και με επιδότηση, τα ηλεκτρικά οχήματα προϋποθέτουν υποδομές φόρτισης, σταθερό ενεργειακό κόστος και διαφορετικές καθημερινές συνήθειες που δεν ταιριάζουν σε όλες τις οικογένειες.
Εν τω μεταξύ, ο ελληνικός στόλος συνεχίζει να γερνά ανησυχητικά. Η μέση ηλικία των αυτοκινήτων στην Ελλάδα παραμένει από τις υψηλότερες στην Ευρώπη, ξεπερνώντας τα 18 χρόνια, με σημαντικό τμήμα τους να στερείται σύγχρονων συστημάτων ασφαλείας και να παρουσιάζει κατανάλωση καυσίμου που μοιάζει άλλης εποχής. Η κυβέρνηση αναζητά τρόπους αντιμετώπισης αυτής της κατάστασης, όμως η απόσταση ανάμεσα στην πολιτική βούληση και τη χρηματοδοτική πραγματικότητα παραμένει μεγάλη.
Η μοναδική επιδότηση που υπάρχει σήμερα στην Ελλάδα
Σήμερα, το μόνο ενεργό καθεστώς κρατικής ενίσχυσης για αγορά αυτοκινήτου αφορά αποκλειστικά τα ηλεκτρικά οχήματα, μέσω των γνωστών προγραμμάτων ηλεκτροκίνησης. Δεν υπάρχει γενική επιδότηση για αγορά συμβατικού αυτοκινήτου, ούτε κάποιο πρόγραμμα που να δίνει 20 – 30.000 ευρώ σε πολίτες.
Γι’ αυτό απαιτείται νηφαλιότητα. Οι Έλληνες οδηγοί δεν πρέπει να παρασύρονται από εντυπωσιακούς τίτλους και βεβιασμένες υποσχέσεις. Το κοινωνικό leasing βρίσκεται ακόμα σε στάδιο σχεδιασμού, με πολλά ανοιχτά ερωτήματα που δεν έχουν απαντηθεί, και ο δρόμος μέχρι την εφαρμογή του —αν και εφόσον φτάσει ως εκεί— παραμένει μακρύς.
Η ελληνική αγορά αυτοκινήτου έχει ανάγκη από ρεαλισμό. Και ο ρεαλισμός υπαγορεύει ότι, τουλάχιστον προς το παρόν, δεν υπάρχει πρόγραμμα που να δίνει τη δυνατότητα σε χιλιάδες συμπολίτες μας να αποκτήσουν νέο αυτοκίνητο με κρατική επιδότηση μέσω leasing.
