Για χρόνια η Ελλάδα αντιμετωπιζόταν ως ενεργειακό «άκρο» της Ευρώπης. Σήμερα, όμως, τα δεδομένα αλλάζουν. Αργά, μεθοδικά και χωρίς τυμπανοκρουσίες, η χώρα μετατρέπεται σε κρίσιμο ενεργειακό κόμβο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Και το κάνει όχι με θεωρίες, αλλά με αγωγούς, σταθμούς LNG και διασυνδέσεις που ήδη λειτουργούν ή βρίσκονται σε τροχιά υλοποίησης.
Η λειτουργία του FSRU στην Αλεξανδρούπολη σηματοδότησε μια ποιοτική αναβάθμιση. Το υγροποιημένο φυσικό αέριο που φτάνει εκεί δεν καλύπτει μόνο ελληνικές ανάγκες – διοχετεύεται προς τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη, ενισχύοντας την ενεργειακή ασφάλεια ολόκληρης της περιοχής. Σε συνδυασμό με τον Trans Adriatic Pipeline (TAP), που μεταφέρει αέριο από το Αζερμπαϊτζάν προς την Ευρώπη, η Ελλάδα καθίσταται πύλη διαφοροποίησης πηγών και οδεύσεων.
Καθοριστικής σημασίας είναι και ο λεγόμενος Κάθετος Διάδρομος. Πρόκειται για το σύστημα διασυνδέσεων που επιτρέπει τη μεταφορά φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και βορειότερα, αξιοποιώντας – μεταξύ άλλων – τον διασυνδετήριο αγωγό Ελλάδας – Βουλγαρίας (IGB). Ο Κάθετος Διάδρομος δεν είναι απλώς μια τεχνική υποδομή. Είναι γεωπολιτικό εργαλείο, καθώς επιτρέπει στις χώρες της περιοχής να μειώσουν την εξάρτησή τους από μονοπωλιακές πηγές τροφοδοσίας.
Η Ελλάδα, έτσι, δεν αποτελεί μόνο πέρασμα. Γίνεται ρυθμιστής ροών. Και σε μια Ευρώπη που μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία επανασχεδιάζει τον ενεργειακό της χάρτη, αυτός ο ρόλος αποκτά βαρύνουσα σημασία.
Παράλληλα, η χώρα επενδύει δυναμικά στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα, σχέδια για υπεράκτια αιολικά, αλλά και ηλεκτρικές διασυνδέσεις με Αίγυπτο και Μέση Ανατολή δημιουργούν τις προϋποθέσεις ώστε η Ελλάδα να εξελιχθεί σε κόμβο και «πράσινης» ενέργειας. Το ενεργειακό μέλλον δεν περιορίζεται στο φυσικό αέριο – επεκτείνεται στην αποθήκευση, στο υδρογόνο και στις διεθνείς ηλεκτρικές γέφυρες.
Βεβαίως, τίποτα δεν είναι αυτονόητο. Απαιτείται σταθερότητα, θεσμική συνέχεια και ταχύτητα στις αδειοδοτήσεις. Όμως η κατεύθυνση είναι σαφής: η Ελλάδα παύει να είναι ενεργειακή περιφέρεια και μετατρέπεται σε στρατηγικό κόμβο.
Η γεωγραφία μάς έδωσε το πλεονέκτημα. Η πολιτική βούληση και οι επενδύσεις το μετατρέπουν σε ισχύ. Και αυτή η μεταμόρφωση, όσο αθόρυβη κι αν είναι, έχει ήδη αρχίσει να αλλάζει τον ρόλο της χώρας στον ευρωπαϊκό χάρτη.
