Έργα εθνικής προτεραιότητας συνολικού ύψους 16,2 δισ. ευρώ περιλαμβάνει το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ) 2026-2030, το οποίο εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο και αναμένεται να τεθεί σε ισχύ μετά την ψήφισή του από τη Βουλή. Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται αποκλειστικά από εθνικούς πόρους, που αυξάνονται κατά 500 εκατ. ευρώ ετησίως, και καλύπτει έργα που δεν μπορούν να ενταχθούν ούτε στο Ταμείο Ανάκαμψης ούτε στο ΕΣΠΑ.
Στον πυρήνα του ΕΠΑ βρίσκονται υποδομές υψηλής σημασίας, όπως τμήματα οδικών αξόνων, γέφυρες, έργα αντιπλημμυρικής προστασίας και αποκατάστασης φυσικών καταστροφών τύπου «Daniel». Προβλέπονται επίσης έργα για την ενίσχυση των τοπικών οικονομιών στη Δυτική Μακεδονία και την Αρκαδία, μετά την απολιγνιτοποίηση, καθώς και ΣΔΙΤ για την κατασκευή σχολείων, πυροσβεστικών σταθμών και αστυνομικών τμημάτων.
Το νέο πρόγραμμα διαθέτει αυξημένο προϋπολογισμό σε σχέση με το ΕΠΑ 2021-2025 (11,98 δισ. ευρώ), φτάνοντας στα 16,198 δισ. ευρώ. Η αύξηση προκύπτει από τη βελτιωμένη δημοσιονομική κατάσταση της χώρας και την ενίσχυση του εθνικού σκέλους του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Παράλληλα, έχει προβλεφθεί υπερδέσμευση 30%, ώστε να εξασφαλιστεί πλήρης απορρόφηση των κονδυλίων σε περίπτωση καθυστερήσεων σε ορισμένα έργα.
Η κατανομή των πόρων είναι ως εξής:
-
Τομεακά Προγράμματα (ΤΠΑ): 8,74 δισ. ευρώ (68,1%)
-
Περιφερειακά Προγράμματα (ΠΠΑ): 2,5 δισ. ευρώ (19,5%)
-
Ειδικά Προγράμματα: 1,59 δισ. ευρώ (12,4%)
Στα Ειδικά Προγράμματα Ανάπτυξης περιλαμβάνονται:
-
Φυσικές καταστροφές: 800 εκατ. ευρώ
-
Δίκαιη αναπτυξιακή μετάβαση: 150 εκατ. ευρώ
-
ΣΔΙΤ: 600 εκατ. ευρώ
-
Προεδρία της Κυβέρνησης: 20 εκατ. ευρώ
Το ΕΠΑ 2026-2030 επικεντρώνεται σε έξι στρατηγικές προκλήσεις: δημογραφική γήρανση, brain drain, παραγωγικότητα, περιφερειακές ανισότητες, ψηφιακό χάσμα και κλιματική αλλαγή. Κάθε έργο θα πρέπει να υπηρετεί τους στόχους της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, της ανθεκτικότητας, της καινοτομίας και της εξωστρέφειας.
Ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, υπογράμμισε ότι η σημαντική αύξηση των κονδυλίων αποτελεί απόδειξη της δημοσιονομικής σταθερότητας που έχει επιτευχθεί:
«Κρατάμε τα έργα που είναι σε εξέλιξη, ύψους 5 δισ. ευρώ, και προσθέτουμε νέα 16 δισ., που αφορούν την καθημερινότητα των πολιτών. Το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων από 5,6 δισ. ευρώ το 2019 φτάνει το 2026 στα 16,2 δισ. ευρώ, με θεαματική βελτίωση στην απορρόφηση πόρων».
