Στην 14η ετήσια έκδοσή της, η πολυαναμενόμενη έρευνα του Ινστιτούτου Reuters παρουσιάζει νέα ευρήματα που δείχνουν πως το TikTok, το Instagram και το YouTube αναδεικνύονται ως οι βασικές πηγές ειδήσεων, γεγονός που εντείνει την ανησυχία στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης. Για πρώτη φορά καταγράφεται στροφή του κοινού σε μηχανές AI όπως το ChatGPT και το Gemini της Google, παρακάμπτοντας τις μηχανές αναζήτησης και τις εφαρμογές των παραδοσιακών ΜΜΕ.
Όπως σημειώνει η έρευνα, οι λαϊκιστές πολιτικοί σε όλο τον κόσμο παρακάμπτουν όλο και περισσότερο την παραδοσιακή δημοσιογραφία υπέρ των φιλικά διακείμενων σε αυτούς “influencers” και “προσωπικοτήτων” του διαδικτύου, με πολλούς να εμπλέκονται στη διάδοση ψευδών αφηγήσεων όλο και περισσότερο. Αυτές οι τάσεις είναι ολοένα και πιο έντονες στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε περιοχές της Ασίας, της Λατινικής Αμερικής και της Ανατολικής Ευρώπης. Η έρευνα διακρίνει ένα βαθύ χάσμα μεταξύ των ΗΠΑ και της Ευρώπης, καθώς και μεταξύ συντηρητικών και προοδευτικών σχετικά με τα όρια της ελευθερίας του λόγου και τον έλεγχο του περιεχομένου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Καθώς ο αριθμός των ανθρώπων που αποφεύγουν επιλεκτικά τις ειδήσεις αυξάνεται, η Τεχνητή Νοημοσύνη εξατομικεύει το περιεχόμενο και είναι πιο ελκυστική για τους νέους.
Βασικά Ευρήματα:
- Η αλληλεπίδραση με τις παραδοσιακές πηγές μέσων ενημέρωσης (τηλεόραση, τύπος, ειδησεογραφικοί ιστότοποι) συνεχίζει να μειώνεται, ενώ η εξάρτηση από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τις πλατφόρμες βίντεο και την Τεχνητή Νοημοσύνη αυξάνεται.
- Σε ορισμένες χώρες, προσωπικότητες και influencers διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των δημόσιων συζητήσεων, όπως ο Joe Rogan στις ΗΠΑ και ο Hugo Travers στη Γαλλία.
- Το βίντεο αποκτά μεγαλύτερη σημασία ως πηγή ειδήσεων, με το ποσοστό των χρηστών που καταναλώνουν βίντεο από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να έχει αυξηθεί από 52% το 2020 σε 65% το 2025.
- Το podcasting μετάδοσης ειδήσεων αυξάνεται, με το 15% του κοινού στις ΗΠΑ να ενημερώνεται από podcast.
- Το TikTok είναι το ταχύτερα αναπτυσσόμενο κοινωνικό δίκτυο και δίκτυο βίντεο για ειδήσεις, με τα υψηλότερα ποσοστά σε Ταϊλάνδη (49%) και Μαλαισία (40%).
- Πάνω από το ήμισυ του δείγματος (58%) εξακολουθεί να ανησυχεί για την ικανότητά του να διακρίνει την αλήθεια από την ψευδή πληροφορία στις διαδικτυακές ειδήσεις.
- Οι διαδικτυακοί influencers και οι εθνικοί πολιτικοί θεωρούνται η μεγαλύτερη απειλή για ψευδείς ή παραπλανητικές πληροφορίες (47% και οι δύο).
- Τα chatbot και οι διεπαφές τεχνητής νοημοσύνης αναδύονται ως πηγή ειδήσεων, με το 7% να τα χρησιμοποιεί κάθε εβδομάδα, ποσοστό που ανεβαίνει στο 15% στους κάτω των 25 ετών.
- Οι χρήστες αναμένουν ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα κάνει τις ειδήσεις φθηνότερες και πιο εμπλουτισμένες, αλλά λιγότερο διαφανείς, λιγότερο ακριβείς και λιγότερο αξιόπιστες.
- Το ποσοστό που πληρώνει για διαδικτυακές ειδήσεις παραμένει σταθερό στο 18% στις 20 πλουσιότερες χώρες. Στην Ελλάδα μόλις το 7% πληρώνει για ειδήσεις.
Εμπιστοσύνη και Αποφυγή Ειδήσεων στην Ελλάδα:
- Η εμπιστοσύνη στις ειδήσεις παραμένει σταθερή παγκοσμίως (40%), αλλά στην Ελλάδα κατατάσσεται μεταξύ των χωρών με τα χαμηλότερα επίπεδα, με μόλις 22%.
- Η αποφυγή των ειδήσεων είναι υψηλότερη σε Βουλγαρία, Τουρκία, Κροατία και Ελλάδα, όπου πάνω από το 60% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι αποφεύγουν συχνά ή περιστασιακά τις ειδήσεις.
- Η ελληνική αγορά μέσων ενημέρωσης χαρακτηρίζεται από κατακερματισμό των ψηφιακών σημάτων, υψηλή χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για ειδήσεις και τη χαμηλότερη εμπιστοσύνη στις ειδήσεις λόγω πολιτικής πόλωσης και ανησυχιών για αθέμιτη επιρροή από πολιτικούς και ισχυρούς επιχειρηματίες.
- Η έρευνα διεξήχθη κατά τη διάρκεια μαζικών διαδηλώσεων στην Ελλάδα για τη δεύτερη επέτειο του σιδηροδρομικού δυστυχήματος στα Τέμπη το 2023, με το κοινό να επιρρίπτει τεράστιες ευθύνες στα συστημικά Μέσα.
- Σημειώθηκε σημαντική μείωση στην εμπιστοσύνη σε όλα τα μέσα ενημέρωσης που μετρήθηκαν, συμπεριλαμβανομένης της ΕΡΤ (-11 ποσοστιαίες μονάδες) και του ΣΚΑΪ (-10 ποσοστιαίες μονάδες).
- Τα podcasts γίνονται όλο και πιο δημοφιλή στους Έλληνες στο διαδίκτυο (9%).
- Η Ελλάδα είναι στην 89η θέση στον δείκτη Παγκόσμιας Ελευθερίας του Τύπου των RSF (89/180).
- Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται από τους περισσότερους Έλληνες στο διαδίκτυο για να λαμβάνουν ειδήσεις (64% συνολικά), με το YouTube (30%), το Instagram (21%) και το TikTok (17%) να είναι ολοένα και πιο δημοφιλή.
- Στο YouTube ανεβαίνουν όλο και περισσότερες ειδήσεις ακροδεξιάς υφής.
Η ετήσια έκθεση για την Ενημέρωση στο Διαδίκτυο (Digital News Report) του Ινστιτούτου Reuters για τη Μελέτη της Δημοσιογραφίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης ξεκίνησε το 2012 και υλοποιείται σε 48 χώρες. Η Ελλάδα συμπεριλαμβάνεται στο δείγμα της έρευνας από το 2016, με το δείγμα φέτος να ανέρχεται σε 2.010 άτομα. Η δημοσκόπηση πραγματοποιήθηκε από τα μέσα Ιανουαρίου μέχρι τα μέσα Φεβρουαρίου του 2025.
