Παρά το γεγονός ότι η ανεργία στην Ελλάδα κινείται πλέον πέριξ του 9%, δηλαδή στα επίπεδα που βρισκόταν πριν ξεσπάσει η δεκαετής οικονομική κρίση, μια ανησυχητική εικόνα αναδύεται από πρόσφατες έρευνες: σχεδόν 4 στις 10 επιχειρήσεις δηλώνουν ότι αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις σε προσωπικό. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για ένα «κενό» της τάξης των 260.000 εργαζομένων διαφόρων ειδικοτήτων, με την τάση να είναι αυξητική.
Η απουσία περίπου 80.000 εργαζομένων —κυρίως εποχικών— στους τομείς του τουρισμού και της εστίασης αποτελεί πλέον καθημερινότητα για πολλές επιχειρήσεις. Το φαινόμενο αυτό αποδίδεται στις δύσκολες συνθήκες εργασίας που επικρατούν σε αυτούς τους κλάδους: εξαντλητικά ωράρια, χαμηλές αποδοχές και κακές συνθήκες διαβίωσης, ειδικά στα νησιά. Ωστόσο, το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στους εποχικούς κλάδους, αλλά επεκτείνεται με δομικά χαρακτηριστικά σε όλο το παραγωγικό φάσμα της ελληνικής οικονομίας.
Πρόσφατη έρευνα της Κεντρικής Ένωσης Επιμελητηρίων αναδεικνύει την έκταση του προβλήματος:
- Το 37% των επιχειρήσεων έχει «κενές» θέσεις εργασίας.
- Στη Μεταποίηση και στις Κατασκευές, το ποσοστό αγγίζει το 47% και 54% αντίστοιχα, δείχνοντας την εντονότερη έλλειψη σε αυτούς τους τομείς.
- Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως σε μεγάλες επιχειρήσεις: το 56% αυτών με τζίρο άνω των 5 εκατ. ευρώ αναφέρει σημαντικές ελλείψεις.
- Οι Ανώνυμες Εταιρείες καταγράφουν το μεγαλύτερο πρόβλημα (45%).
Οι ειδικότητες που λείπουν περισσότερο είναι:
- Παροχή υπηρεσιών και πωλητές – 28%
- Ανειδίκευτοι εργάτες, χειρωνάκτες, μικροεπαγγελματίες – 27%
- Ειδικευμένοι τεχνίτες – 23%
- Θέσεις γραφείου και ανώτερα στελέχη – πολύ χαμηλότερα ποσοστά
Ανά κλάδο, οι ελλείψεις εξειδικεύονται: στο Εμπόριο, το 41% των κενών αφορά πωλητές. Στη Μεταποίηση, το 52% είναι ανειδίκευτοι εργάτες, ενώ στις Κατασκευές, το 51% αφορά ειδικευμένους τεχνίτες.
Δύο είναι οι βασικοί λόγοι που εμποδίζουν την κάλυψη των κενών θέσεων:
- Έλλειψη ενδιαφέροντος: Οι εργαζόμενοι δεν δείχνουν ενδιαφέρον για τις διαθέσιμες θέσεις, κυρίως λόγω των δυσμενών συνθηκών εργασίας που προσφέρονται.
- Έλλειψη κατάλληλων προσόντων: Υπάρχει έλλειψη εργατικού δυναμικού με τα απαιτούμενα προσόντα, γεγονός που αναδεικνύει ένα βαθύτερο, δομικό πρόβλημα στην αγορά εργασίας και τη σύνδεσή της με την εκπαίδευση.
Το πρόβλημα πιέζει ασφυκτικά τις επιχειρήσεις. Το Βιοτεχνικό Επιμελητήριο της Αθήνας είχε συνάντηση στο Υπουργείο Μετανάστευσης, προτείνοντας τη συμμετοχή μεταναστών στην αγορά εργασίας για την κάλυψη του κενού σε εξειδικευμένο τεχνικό προσωπικό. Παρότι δεν υπήρξαν δεσμεύσεις, η ανάγκη παραμένει επιτακτική.
Επιπλέον, οι προοπτικές δείχνουν περαιτέρω επιδείνωση: μόνο λόγω συνταξιοδοτήσεων αναμένεται να δημιουργηθούν άλλα 90.000 κενά. Παράλληλα, η επέκταση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων αναμένεται να προσθέσει ανάγκη για 240.000 εργαζόμενους ακόμη, καθιστώντας το πρόβλημα των ελλείψεων προσωπικού μια κρίσιμη πρόκληση για την ελληνική οικονομία.
