Η Μεγάλη Παρασκευή αποτελεί την κορυφαία, την πιο κατανυκτική και ιερή ημέρα της Μεγάλης Εβδομάδας. Είναι η ημέρα του απόλυτου πένθους για τη Χριστιανοσύνη, κατά την οποία κορυφώνεται το Θείο Δράμα. Ο Ιησούς οδηγείται στον Γολγοθά και υφίσταται το μαρτύριο της Σταύρωσης, θυσιάζοντας τη ζωή Του για τη σωτηρία ολόκληρου του κόσμου.
Από νωρίς το πρωί της Παρασκευής, ο Ιησούς στέκεται δέσμιος ενώπιον του Ρωμαίου Έπαρχου, Ποντίου Πιλάτου. Παρότι ο Πιλάτος διαπιστώνει δύο φορές την αθωότητά Του, υποκύπτει στην οργή και την πίεση του πλήθους και καταδικάζει τον Ιησού σε θάνατο. Ο Δεσπότης των πάντων υφίσταται φρικτή μαστίγωση, ταπεινώνεται και χλευάζεται σαν δραπέτης δούλος: Τον ντύνουν με κόκκινη χλαμύδα, Τον στεφανώνουν με αγκάθια, Τον φτύνουν και Τον χτυπούν. Στη συνέχεια, Του φορτώνουν τον Σταυρό και Τον οδηγούν στον Γολγοθά.
Εκεί, στο λόφο του Γολγοθά, γύρω στην τρίτη ώρα της ημέρας, σταυρώνεται ανάμεσα σε δύο ληστές. Δέχεται τη χλεύη του όχλου και των αρχιερέων, Τον ποτίζουν με ξύδι ανακατεμένο με χολή. Γύρω στην ενάτη ώρα, με μια δυνατή κραυγή λέει: «Τετέλεσται».
Ο αμνός του Θεού, ο «αίρων την αμαρτίαν του κόσμου», παραδίδει το πνεύμα. Η φύση ολόκληρη συμμετέχει στο Θείο πένθος: η γη σείεται, ο ήλιος κρύβεται, και το καταπέτασμα του Ναού σχίζεται στα δύο. Ακόμη και νεκρός, ο Δημιουργός λογχίζεται στην πλευρά Του από έναν στρατιώτη, από την οποία ρέει αίμα και νερό.
Κατά τη δύση του ηλίου, δύο κρυφοί μαθητές του Ιησού, ο Ιωσήφ από την Αριμαθαία και ο Νικόδημος, ζητούν το σώμα Του από τον Πιλάτο. Με σεβασμό το αποκαθηλώνουν, το αρωματίζουν, το τυλίγουν σε καθαρό σεντόνι και το ενταφιάζουν σε ένα καινούργιο μνημείο, κυλώντας στο στόμιό του ένα μεγάλο λίθο.
Το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής τελούνται οι Μεγάλες Ώρες και ο Εσπερινός της Αποκαθήλωσης, κατά τον οποίο το σώμα του Χριστού αποκαθηλώνεται από τον σταυρό και τοποθετείται στον Επιτάφιο. Το βράδυ, ψάλλεται η Ακολουθία του Επιταφίου Θρήνου, ο Όρθρος του Μεγάλου Σαββάτου, και ακολουθεί η συγκινητική περιφορά του Επιταφίου στους δρόμους. Η Μεγάλη Παρασκευή είναι ημέρα αυστηρής νηστείας και σιωπής, χωρίς Θεία Λειτουργία, ούτε καν την Προηγιασμένων Δώρων.
Κατά έθιμο, η Μεγάλη Παρασκευή είναι αργία. Από το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης έως το πρωί της Παρασκευής, οι πιστοί στολίζουν με ευλάβεια τον Επιτάφιο με λουλούδια. Μετά την Αποκαθήλωση, συρρέουν στους ναούς για να προσκυνήσουν τον Επιτάφιο και να περάσουν κάτω από αυτόν για ευλογία. Οι καμπάνες των εκκλησιών χτυπούν πένθιμα όλη την ημέρα, ενώ η εργασία απαγορεύεται συμβολικά σε πολλές περιοχές της Ελλάδας.
Η νηστεία της ημέρας είναι άλαδη, ιδιαίτερα αυστηρή. Στην Κρήτη, συνηθίζουν να βράζουν σαλιγκάρια και να πίνουν το ζουμί τους, που έχει πικρή γεύση σαν χολή – μια υπενθύμιση του ξυδιού και της χολής που προσέφεραν στον Χριστό. Σε αρκετές περιοχές, φτιάχνουν ομοίωμα του Ιούδα και το καίνε. Πολλοί επισκέπτονται επίσης τους τάφους αγαπημένων προσώπων, ενώνοντας το προσωπικό πένθος με το πανανθρώπινο.
Η Μεγάλη Παρασκευή είναι μια μέρα που δεν προσφέρεται για λόγια, αλλά για σιωπή, συλλογή και προσκύνηση. Μια μέρα όπου η ανθρώπινη ιστορία συναντά το Θείο και η θλίψη μετατρέπεται σε ελπίδα, καθώς πλησιάζει η λαμπρή Ανάσταση.
