Ένα νέο, σημαντικό δημοσιονομικό περιθώριο, που μπορεί να φτάσει έως και τα 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ, ανοίγεται για την ελληνική οικονομία, μετά την αναμενόμενη εξαίρεση των αυξημένων αμυντικών δαπανών από τον υπολογισμό του ελλείμματος, με βάση πρόταση που επεξεργάζεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το μέτρο αυτό, σε συνδυασμό με την υπεραπόδοση των εσόδων από την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, δίνει νέα δημοσιονομική «ανάσα» για παρεμβάσεις με έμφαση στη φορολογική ελάφρυνση.
Τα πρώτα διαθέσιμα στοιχεία
Η κυβέρνηση σχεδίαζε ήδη ένα πακέτο φοροελαφρύνσεων για τη φετινή ΔΕΘ, βασιζόμενη στα θετικά αποτελέσματα της οικονομίας το 2024 και στις αισιόδοξες προβλέψεις για το 2025. Συγκεκριμένα, μόνο για το 2024, η υπεραπόδοση της οικονομίας – ιδίως μέσω των εσόδων από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής – εκτιμάται στα 300-400 εκατ. ευρώ, ενώ για το 2025, το ποσό αυτό αναμένεται να ξεπεράσει τα 3 δισ. ευρώ. Με βάση τις εκτιμήσεις του οικονομικού επιτελείου, μόνο από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής αναμένεται να δημιουργηθεί πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος της τάξης των 1,5 έως 1,6 δισ. ευρώ.
Πώς λειτουργεί η «ρήτρα διαφυγής» για τις αμυντικές δαπάνες
Η πρόταση της Κομισιόν προβλέπει την εφαρμογή ενός «ρήτρας διαφυγής» για τις αμυντικές δαπάνες, σύμφωνα με την οποία οι ετήσιες αυξήσεις σε αυτόν τον τομέα θα εξαιρούνται από τον υπολογισμό του δημοσιονομικού ελλείμματος. Το τελικό ποσό που θα προκύψει θα εξαρτηθεί από τον τρόπο εφαρμογής του μέτρου. Εάν η βάση υπολογισμού είναι το 2% του ΑΕΠ, που αποτελεί και την ελάχιστη απαίτηση του ΝΑΤΟ, τότε η Ελλάδα, με δαπάνες 3% του ΑΕΠ για το 2025, θα αποκτήσει δημοσιονομικό χώρο περίπου 2,45 δισ. ευρώ. Σε περίπτωση που ληφθεί υπόψη μόνο η διαφορά των δαπανών μεταξύ 2024 και 2025, ο δημοσιονομικός χώρος περιορίζεται στα 860 εκατ. ευρώ.
Στο τραπέζι πέντε παρεμβάσεις
Το Υπουργείο Οικονομικών εξετάζει ένα ευρύ φάσμα φορολογικών παρεμβάσεων, προκειμένου να αποφασίσει ποιες θα προκριθούν. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται:
-
Αναμόρφωση της φορολογικής κλίμακας: Στόχος είναι η ελάφρυνση των εισοδημάτων από 20.001 έως 40.000 ευρώ – το τυπικό φάσμα της μεσαίας τάξης – μέσω της μείωσης των σημερινών συντελεστών (22% έως 36%). Παράλληλα, εξετάζεται η εισαγωγή ενός ενδιάμεσου συντελεστή για τα εισοδήματα μεταξύ 10.001 και 20.000 ευρώ, ώστε να περιοριστεί το μεγάλο «άλμα» από τον χαμηλό συντελεστή του 9% στο 22%.
-
Μείωση των τεκμηρίων διαβίωσης κατά 30%: Μετά την ψηφιακή πρόοδο στο πεδίο των συναλλαγών (πλατφόρμα myData, ηλεκτρονικά τιμολόγια), το ΥΠΕΘΟ θεωρεί ότι μπορεί να περιοριστεί η χρήση τεκμηρίων ως εργαλείο προσδιορισμού του εισοδήματος.
-
Μείωση της φορολογίας στα ενοίκια: Εξετάζεται νέα κλιμάκωση στους φόρους επί των εισοδημάτων από ενοίκια, ώστε να αρθούν αντικίνητρα για τους ιδιοκτήτες. Σήμερα οι συντελεστές φτάνουν έως και 45% για εισοδήματα άνω των 35.000 ευρώ.
-
Συνέχιση της μείωσης στη φορολογία της εργασίας: Στο τραπέζι βρίσκεται περαιτέρω μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, ιδίως για γυναίκες και νέους, με στόχο την ενίσχυση της απασχόλησης. Από το 2019, οι μειώσεις στις εισφορές φτάνουν ήδη το 5,4%.
-
Νέα μείωση στον ΕΝΦΙΑ: Το ΥΠΟΙΚ επεξεργάζεται πρόσθετες μειώσεις, εστιάζοντας σε ιδιοκτήτες μικρών ακινήτων, οι οποίοι επλήγησαν ιδιαίτερα από την αναπροσαρμογή των αντικειμενικών αξιών.
Προσοχή στη «λήξη» της ρήτρας
Η προτεινόμενη εξαίρεση των αμυντικών δαπανών έχει ορίζοντα τετραετίας. Αυτό σημαίνει ότι ο σχεδιασμός για φορολογικές ελαφρύνσεις θα πρέπει να είναι μακροπρόθεσμα βιώσιμος. Όπως σημειώνουν στελέχη του ΥΠΟΙΚ, οι φοροελαφρύνσεις δεν μπορούν να είναι «ανεξέλεγκτες», καθώς υπάρχει ο κίνδυνος δημοσιονομικών εκτροχών μετά τη λήξη της ρήτρας.
Εξάλλου, παρά τη σταθερή βελτίωση των μακροοικονομικών δεικτών, η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει το υψηλότερο ποσοστό χρέους στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προς το ΑΕΠ – γεγονός που απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό για κάθε νέα παρέμβαση.
