Τα ιστορικά αίτια του εμφυλίου στο Σουδάν
Κείμενο: Σταύρος Καλεντερίδης – Διεθνολόγος (Money & Life)
Αυτές τις μέρες το Σουδάν μαστίζεται από έναν αιματηρό εμφύλιο πόλεμο μεταξύ δύο στρατηγών, οι οποίοι αποτελούν ταυτόχρονα τους de facto πολιτικούς ηγέτες της χώρας. Καθώς διεθνείς δυνάμεις επιχειρούν την εφαρμογή μίας διαρκούς εκεχειρίας, ο άμαχος πληθυσμός παραμένει εγκλωβισμένος στην πρωτεύουσα Χαρτούμ και την βόρεια πόλη Μερόουι, δίχως νερό και τρόφιμα.
Οι δύο αντιμαχόμενες πλευρές αποτελούνται από τις «κρατικές» ένοπλες δυνάμεις του Σουδάν, υπό την ηγεσία του Αμπντέλ-Φάταχ αλ-Μπουρχάν, και των Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης (ΔΤΥ) του Μοχάμεντ Χαμντάν Νταγκαλό (γνωστός και ως Χεμετί).
Οι Μπουρχάν και Χεμετί έχουν κοινό βιογραφικό, καθώς υπήρξαν και οι δύο διοικητές των παραστρατιωτικών ταγμάτων των Τζαντζαγουίντ, τα οποία ιδρύθηκαν από τον πρώην δικτάτορα Ομάρ αλ-Μπασίρ, για να εξοντώσουν τους γηγενείς Αφρικανούς του Νταρφούρ, της πλούσιας σε πετρέλαιο δυτικής περιοχής του Σουδάν, το 2003.
Έχοντας στο κοινό ιστορικό τους εγκλήματα πολέμου, πραξικοπήματα εναντίον δικτατόρων αλλά και πολιτικών, οι δύο στρατηγοί κατέληξαν τον Φεβρουάριο του 2022 να μοιράζονται την εξουσία στη χώρα, εν είδει προέδρου και αντιπροέδρου του Σουδάν αντίστοιχα. Ωστόσο ο «μικρότερος» εταίρος αυτής της συμμαχίας, Χεμετί, απέκτησε φιλοδοξίες να αναλάβει μόνος του τα ηνία της χώρας και επιδόθηκε σε διεθνείς εκστρατείες για να εξασφαλίσει την υποστήριξη τρίτων χωρών.
Μεταξύ αυτών ήταν η συμμετοχή των δυνάμεών του στο πλευρό της Σ. Αραβίας, στον πόλεμο εναντίον των Χούθι της Υεμένης, και η υποστήριξη των δυνάμεων του Χαφτάρ στην Λιβύη, για λογαριασμό των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Ο Μπουρχάν όμως δεν έμεινε άπραγος και επιχείρησε να ενσωματώσει τις ΔΤΥ στον στρατό του, με σκοπό να εξουδετερώσει εντελώς τον Χεμετί. Αυτές οι εξελίξεις, σε συνδυασμό με την επισιτιστική και ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο ρωσο-ουκρανικός πόλεμος, οδήγησαν στην τρέχουσα κατάσταση και σύγκρουση.
Τα αίτια όμως των διαχρονικών διενέξεων στην χώρα είναι πολύ βαθύτερα. Πρόκειται άλλωστε για ένα κράτος, το οποίο απώλεσε το νότιο τμήμα του, μετά από έναν 20ετή εμφύλιο μεταξύ των βόρειων αραβικών λαών και των νότιων γηγενών Αφρικανών. Η νέα χώρα που γεννήθηκε το 2011 με την ονομασία «Νότιο Σουδάν», καθώς και οι 300,000 νεκροί στο Νταρφούρ, αποτελούν πρόσφατες αποδείξεις των διχαστικών τάσεων που τέθηκαν στα ίδια τα θεμέλια της χώρας.
Για να αντιληφθούμε τις εθνοτικές διαφορές, αλλά και τις διάσπαρτες δυνάμεις και ομάδες που δρουν εντός του Σουδάν, οφείλουμε να ανατρέξουμε στο αποικιοκρατικό παρελθόν του.
Η ευρύτερη περιοχή του Σουδάν βρέθηκε στον έλεγχο του Χεδιβάτου της Αιγύπτου, και κατ’ επέκταση, της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία είχε κατακτήσει το Σουλτανάτο της Αιγύπτου το 1517. Οι Οθωμανοί όρισαν τους Μαμελούκους της Αιγύπτου διοικητές της περιοχής στο όνομα της Υψηλής Πύλης, ενώ ο πλέον γνωστός σε εμάς Χεδίβης ήταν ο Μεχμέτ Αλή, του οποίου οι δυνάμεις ηττήθηκαν από τους επαναστατημένους Έλληνες και τους συμμάχους τους.
Αναζητώντας εύκολα θύματα και λεία, οι Τουρκαλβανοί Χεδίβηδες του Σουλτάνου στην περιοχή, επιδόθηκαν σε φρικαλεότητες και διωγμούς των γηγενών ντόπιων πληθυσμών του Σουδάν. Τα εν λόγω οθωμανικά εγκλήματα δημιούργησαν τις βάσεις της εθνοτικής βίας που παρατηρείται μέχρι τις μέρες μας.
Την κατάσταση επιδείνωσαν οι Βρετανοί, όταν η περιοχή του Σουδάν και της Αιγύπτου καταλήφθηκε από τους Άγγλους με σκοπό να προστατέψουν τα συμφέροντά τους στον Ινδικό Ωκεανό, μέσω του ελέγχου της διώρυγας του Σουέζ.
Το Σουδάν απελευθερώθηκε από τον βρετανικό ζυγό το 1956, αλλά μέχρι τότε η Αγγλία είχε προλάβει να χτίσει τα δίκτυα του διχασμού μέσα στην χώρα. Η γνωστή αγγλική πολιτική του «διαίρει και βασίλευε», βασίστηκε στα εγκλήματα του οθωμανικού παρελθόντος και επεξέτεινε τις φυλετικές και εθνοτικές διαφορές για να κρατήσει υπό τον έλεγχό της την χώρα.
Με δεδομένη την γεωπολιτική αξία της χώρας στο Κέρας της Αφρικής, τις δεκαετίες που ακολούθησαν, και εν μέσω Ψυχρού Πολέμου, το Σουδάν κατέστη πεδίο μαχών δια αντιπροσώπων των ΗΠΑ και ΕΣΣΔ, καθώς και μεταφοράς όπλων. Με τα όπλα αυτά εξοπλίστηκαν οι πολιτοφυλακές που δρουν και οδηγούν σήμερα την χώρα στον εμφύλιο πόλεμο.
Πρόκειται λοιπόν για μία χώρα που χτίστηκε σε σαθρές βάσεις λόγω του στυγνού αποικιοκρατικού αποτυπώματος των Οθωμανών και των Βρετανών. Μία χώρα δίχως κυβέρνηση, στην οποία ανεξέλεγκτες στρατιωτικές ομάδες βομβαρδίζουν τα αστικά κέντρα, στα οποία διαμένουν και Έλληνες, στοχοποιώντας μέχρι και διπλωματικές αποστολές όπως αυτές των Ε.Ε. και ΗΠΑ. Το χειρότερο όμως όλων είναι πως οι ίδιοι οι κάτοικοι του Σουδάν, δεν διακρίνουν μέλλον για την χώρα τους, ανεξαρτήτως του ποιος θα επικρατήσει.
Κείμενο: Σταύρος Καλεντερίδης – Διεθνολόγος (Money & Life)
Διαβάστε περισσότερα:
