Στη Κρήτη και τον Πόντο υπάρχουν ομολογουμένως πολλες ομοιότητες. Στον χαρακτήρα των Κρητικών και των Ποντίων.
Στη φιλοξενία, στη γλώσσα, ακομη και στη λύρα,στο τραγούδι και στο χορό τους. Παρόλο ότι τους χώριζαν μακρινές θάλασσες και μεγάλες στεριές.
Η αρχη των σχέσεων Κρητών και Ποντίων υπαρχει απο τη ναυτική εκστρατεία του Νικηφόρου Φωκά,στην Κρήτη το 960 – 961 για την απομακρυνση των Σαρακηνών Αράβων από τη μεγαλόνησο(Κρητη). Μετά την επιτυχή επέμβαση του Φωκά, επακολούθησε μια μεγάλη μεταναστευτική κίνηση του Ποντιακού πληθυσμού προς στην μεγαλονησο. Με σκοπό να επανδρωθεί η Κρήτη με Χριστιανικό πληθυσμό. Ύστερα από τον εξισλαμισμό που επέβαλαν οι κατακτητές οι Σαρακηνοί Αραβες.
Ο ιεραπόστολος ο Νίκων ο μετανοείτε με την συμπαράσταση του ποντιου Αθανασίου Αθωνίτη, κανει προσπαθεία για να επαναφέρει στον Χριστιανισμό εκείνους που προσηλυτίστηκαν (φυσικα με βία) στον Ισλαμισμό. Ο εποικισμός της Κρήτης από τον Πόντο του Νικηφόρου Φωκά, είναι η αρχή μιας μακρόχρονης προσπάθειας που συνεχίστηκε αδιάλειπτα στα μετέπειτα χρόνια.
Στα 1183 επί Ισαάκ Αγγέλου έγιναν και άλλοι πολλοι εποικισμοί από τον Πόντο και την Μικρά Ασία, και επί της Ενετοκρατίας στα 1580,και μετά την άλωση της Τραπεζούντας στα 1461 από αστικό πληθυσμό.
Επίσης μετά την κατάληψη τη Κωνσταντινούπολης – Τραπεζούντας, η Κρήτη δέχτηκε αρκετους πρόσφυγες ευγενείς και αριστοκράτες. Οι οποίοι κατέφυγαν για να σωθούν εκει.
Έτσι από το γένος Φωκάδων, που κατάγονταν από τα μέρη του Πόντου, προήλθε το γένος των Καλλέργηδων. Ακόμη,ο Ευστάθιος Χορτάτζης και ο Λουκάς Λιτίνος, ο γενάρχης των Χορτάτζηδων,ο Κορνάρος ο Αργυρόπουλος και παρα πολλοί άλλοι.
Ο μεγάλος λόγιος και φιλόσοφος Γεώργιος Τραπεζούντιος, γεννήθηκε στο Χάνδακα (Ηράκλειο) απο πρόσφυγες γονεις του Πόντου και συνέβαλε στη σύσφιξη των σχέσεων Ποντίων – Κρητών.
Αλλά και στα χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, έχουμε αποδείξεις σχέσεων και επικοινωνίας Πόντου και Κρήτης.
Ο Ποντιακής καταγωγής αγωνιστής του 1821 Αλέξανδρος Μαυροθαλασσίτης πολεμάει με τα 120 παλικάρια του μαζί με Κρητικούς.Θυσιάζεται στο βωμό της ελευθερίας της Κρήτης.
Ακομη ο Αλέξανδρος Υψηλάντης,ενας απο τους μεγαλους αρχηγόυς της Ελληνικής Επανάστασης, από την Υψηλή της Τραπεζούντος, στέλνει στην Κρήτη τον επιστήθιο φίλο και γραμματέα του Μιχαήλ Αφεντούλη για να οργανώσει την επανάσταση.
Ο Αφεντούλης κατέβηκε στην Κρήτη, ομως βρέθηκε μπροστά στις διαμάχες των Κρητών καπεταναίων και απέτυχε στις προσπάθειές του.
Κοινές ρίζες βρίσκονται και στη δημοτική ποίηση
Το Ποντιακό δίστιχο και η Κρητική μαντινάδα έχουν κοινά σημεία. Προπαντός δεκαπεντασύλλαβο και την ομοιοκαταληξία.
Κοινά γλωσσικά στοιχεία
- Κομπώνω, καματερόν, ενέγκασα, αντζίν, γενεά, κοχλιδ(ιν), οξύδ(ιν), γούλα, αφουγκρούμαι, χάλκωμαν, λιγώνω, αναματίζω.
- Κινθέα, σύντεκνος, δεξαμενές, κούτσα, αρμεγάδιν, πρωτόγαλαν, εξιάζω, φουμίζω, ερεχκούμαι και πάρα πολλές άλλες.
Moneyandlife.gr
